De raad van commissarissen legt via dit jaarverslag verantwoording af over zijn werkzaamheden in het jaar 2019.

In het jaarverslag van vorig jaar is de bestuurder reeds gecomplimenteerd met de in 2018 doorgevoerde organisatiewijziging. De gevolgen van deze ontwikkeling zijn in 2019 duidelijk merkbaar. De raad ervaart dit op verschillende gebieden, zoals strategische beleidsontwikkeling, planning & control, samenwerking met andere corporaties, externe communicatie, etc. Het is goed om te constateren dat medewerkers de organisatiewijziging hebben aangegrepen als een kans om hun talenten op dezelfde of op een andere plek in de organisatie in te zetten ten behoeve van de missie van Patrimonium. Dit geeft de raad vertrouwen voor de toekomst. Dit betekent evenwel ook dat het belangrijk is om de ingezette verbetering in de toekomst verder te ontwikkelen en goed te benutten.

De raad gebruikt zijn contacten met o.a. de accountant, controller, OR, vertegenwoordiging van de huurders, gemeente en andere corporaties om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de prestaties van Patrimonium. Ook via deze contacten krijgt de raad terug dat de effecten van de organisatiewijziging in positieve zin duidelijk merkbaar zijn.

Ondanks deze positieve geluiden blijft de raad alert, zeker gezien de externe ontwikkelingen die van grote invloed zijn op de woningcorporatie. Patrimonium is, net als vele andere woningcorporaties, geconfronteerd met de crisis op de woningmarkt. Deze crisis is zeker ook in Groningen voelbaar. Er zijn onvoldoende woningen, de huurprijzen stijgen fors, de druk op de sociale huurwoningen neemt toe, grond om op te bouwen is beperkt aanwezig en er is een grote duurzaamheidsdoelstelling te realiseren. Dit stelt Patrimonium ook voor dilemma’s en lastige keuzes. Belangrijk is dat deze dilemma’s goed worden besproken om zodoende goede en gedragen strategische besluiten te nemen.

De raad heeft in 2019 de inrichting van haar vergaderingen gewijzigd om daardoor meer ruimte te geven voor themabesprekingen over strategische onderwerpen, zoals duurzaamheid, huurdersparticipatie en samenwerking. Bestuur en management betrekken de raad hiermee tijdig bij de beleidsontwikkeling en benutten op die manier ook de klankbordrol van de raad. Deze werkwijze wordt door zowel bestuur en management als de raad als zeer positief ervaren.

De raad van commissarissen is per 1 juli 2019 teruggegaan van 7 leden naar 6 leden. Dit heeft te maken met het vertrek van ons zeer gewaarde lid, de heer Boer. Per 1 juli 2019 is mevrouw Waanders herbenoemd voor een tweede periode van 4 jaar. De raad is voornemens om per 1 juli 2021 terug te gaan naar 5 leden.

In dit jaarverslag van de raad leest u over governance (hoofdstuk 2), hoe invulling gegeven is aan de toezichthoudende rol (hoofdstuk 3), hoe invulling is gegeven aan de werkgeversrol (hoofdstuk 4) en aan de klankbordrol jegens de bestuurder (hoofdstuk 5). Vervolgens wordt gerapporteerd over samenstelling, bezoldiging en functioneren van de raad (hoofdstuk 6). Daarna volgt een overzicht van vergaderingen en genomen besluiten (hoofdstuk 7).

Toezichtvisie, toezichtkader en toetsingskader
In dit jaarverslag legt de raad van commissarissen publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop hij invulling heeft gegeven aan de uitvoering van zijn taken en bevoegdheden in het afgelopen jaar. De taken van de raad zijn vastgelegd in artikel 20 van de statuten en zijn grofweg in te delen in:

• toezichthouder op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken binnen de stichting;
• klankbord/raadgever van het bestuur;
• werkgever van het bestuur.

De statuten alsmede het Reglement voor de Raad van Commissarissen zijn te vinden op www.patrimonium-groningen.nl.

Raad en bestuur hebben een gezamenlijke toezichtvisie. In deze visie geeft de raad zijn visie op ‘waarom, waartoe en hoe zij toezicht houdt’. In een toezichtkader heeft de raad uitgewerkt hoe hij deze visie in de praktijk wil brengen. Daarbij heeft de raad te maken met externe en interne regelgeving. Het toetsingskader voor Patrimonium wordt gevormd door kaders die betrekking hebben op enerzijds de besturing en anderzijds de beheersing van de organisatie. Toezichtvisie, toezichtkader en toetsingskader zijn ook vindbaar op de website van Patrimonium.

Een Governancecode geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur en toezicht. De raad van commissarissen van Patrimonium onderschrijft de Governancecode van harte. Voor een aantal bepalingen geldt dat corporaties daarvan gemotiveerd kunnen afwijken als dit volgens de betreffende corporaties tot een beter resultaat leidt. Patrimonium werkte in 2019 conform de toen geldende code. De op 1 mei 2015 ingevoerde Governancecode voor woningcorporaties is in 2020 op enkele punten gewijzigd.

De raad van commissarissen heeft de externe beoordelingen door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), de Autoriteit Woningcorporaties (Aw) en de accountant besproken. De raad heeft in 2019 via de kwartaalrapportages toegezien op de opvolging van opmerkingen die door externe toezichthouders dan wel de raad als interne toezichthouder zijn gemaakt. De accountant heeft tijdens de reguliere vergadering in mei een toelichting gegven bij de jaarrekening.

Er is kennisgenomen van de verslagen van besprekingen tussen bestuurder en WSW en Aw. Gezien de huidige risicoclassificatie van Patrimonium wordt op voorhand geen groei van het borgingsplafond in de jaren 2020 en 2021 toegekend. Voor Patrimonium leidt dit niet tot problemen. Op basis van de dPi 2019 zal nader overleg volgen tussen WSW en Patrimonium over de aanpassing voor 2020.

De raad heeft kennisgenomen van de oordeelsbrief rechtmatigheid verslagjaar 2018 van de Aw en de opmerkingen ten aanzien van staatssteun en passend toewijzen. De raad heeft ook kennisgenomen van de reactie van de bestuurder hierop en de beheersmaatregelen die op dit punt zijn genomen.

De raad van commissarissen en de bestuurder hebben gedeelde normen en waarden als het gaat om integriteit. Patrimonium heeft een actuele integriteitscode en klokkenluidersregeling. Van de klokkenluidersregeling is geen gebruik gemaakt. De raad heeft er kennis van genomen dat in overleg met de OR een nieuwe externe vertrouwenspersoon is aangesteld. Integriteit wordt periodiek besproken in het overleg tussen presidium en bestuurder. Verder heeft de raad ervan kennisgenomen dat ook in 2020 dilemmatrainingen zullen worden gehouden binnen de organisatie. In paragraaf 6c wordt nader ingegaan op het borgen van integriteit binnen de raad.

De raad van commissarissen heeft een auditcommissie en een selectie- en remuneratiecommissie. De commissies stellen jaarlijks – ten behoeve van de raad – een verslag op met daarin het aantal gehouden vergaderingen, de belangrijkste onderwerpen die aan de orde zijn gekomen en haar beraadslagingen en bevindingen in het betrokken boekjaar. De personele samenstelling van de commissies alsmede de belangrijkste punten uit de verslagen zijn elders weergegeven. In hoofdstuk 3 voor wat betreft de auditcommissie en in hoofdstuk 4 en in hoofdstuk 6 voor wat betreft de selectie- en remuneratiecommissie. Voor beide commissies is een reglement vastgesteld. Beide reglementen zijn ook te vinden op de website.

Meerjarenbeleidsplan
De speerpunten uit het strategische beleidsplan 2016-2020 zijn door de raad gemonitord. In 2019 is de basis gelegd voor het strategisch beleidsplan 2020-2023. De raad is hierbij tijdig betrokken via een strategische bijeenkomst in de maand mei. De bespreking is gedaan aan de hand van een SWOT-analyse en een strategiekaart. Afgesproken is om jaarlijks een strategische bijeenkomst te organiseren waarin bestuurder samen met het MT van gedachten wisselen met de raad. Het strategisch beleidsplan 2020-2023 is in de vergadering van november goedgekeurd.

Auditcommissie
In 2019 bestond de auditcommissie uit mevrouw Waanders (voorzitter), de heer Veuger (secretaris) en de heer Pruim en (tot 10 september 2019) de heer Van der Meulen. In 2019 heeft de auditcommissie vijf keer vergaderd ter voorbereiding op een vergadering van de raad van commissarissen.

In de auditcommissie zijn diverse zaken behandeld, zoals het risicomanagement, de managementletter 2018 en de opvolging daarvan. Het vernieuwde Treasurystatuut, het Treasuryjaarplan en de vernieuwde financieringsstrategie zijn besproken en goedgekeurd. Ook is het reglement van de auditcommissie aangepast. Daarnaast zijn de gebruikelijke verantwoordingen zoals de kwartaalrapportages 2019, de jaarrekening 2018, de kaderbrief 2020 en de begroting 2020 behandeld. 

De controller is aanwezig bij de vergaderingen van de auditcommissie en is ook bij de RvC vergaderingen met de bestuurder. Tevens vindt een jaarlijks gesprek plaats tussen voorzitter van de auditcommissie en de controller. De controller ziet toe op het verder ontwikkelen en professionaliseren van de organisatie (AO/IB), controleert de naleving op de processen en houdt interne audits op basis van het intern controleplan. Het risicomanagement is verder geïmplementeerd binnen de organisatie.  

De raad van commissarissen wordt tijdens vergaderingen van de raad door het bestuur geïnformeerd over (plannen op het gebied van) nieuwbouw, renovatie, sloop, aan- en verkoop van woningen en eventueel ander vastgoed teneinde de gewenste opbouw van de vastgoedportefeuille te bereiken. Het aangaan van financiële verplichtingen hoger dan € 1.000.000,- behoeft de goedkeuring van de raad. In 2019 is goedkeuring verleend voor een investering van € 4.500.000,- inclusief BTW voor het realiseren van 22 appartementen voor jongeren met een zorgvraag en een kinderdagverblijf.

Nadat de raad in de vergadering van 14 november 2018 de begroting 2019 had goedgekeurd, is gebleken dat een addendum noodzakelijk was. Dit had te maken met een afwijking tussen de marktwaarde zoals opgenomen in de goedgekeurde begroting en de marktwaarde van de Dpi-begroting. Na goedkeuring van de begroting is het handboek modelmatig waarderen marktwaarde 2018 gepubliceerd en verwerkt in de Dpi. In de vergadering van 6 maart 2019 heeft de raad deze nieuwe versie alsnog goedgekeurd.

De raad heeft in 2019 goedkeuring verleend aan de begroting 2020 en aan de jaarrekening 2018. Dit laatste na ontvangst van de goedkeurende verklaring van de accountant. Alvorens deze stukken in de raad zijn geagendeerd, heeft de auditcommissie gesproken met de accountant, de bestuurder, controller en de manager financiën en bedrijfsvoering. In 2019 is ook de implementatie van het nieuwe ERP-systeem aan de orde geweest tijdens de auditcommissievergaderingen. 

De raad van commissarissen heeft vastgesteld dat het vermogen van de corporatie doelmatig wordt geïnvesteerd en dat er geen maatschappelijk vermogen wegvloeit. Op basis van eigen waarneming en de informatie van de accountant alsook het WSW oordeelt de raad dat onder de huidige situatie en met de huidige kennis de financiële continuïteit naar de toekomst toe voldoende is gewaarborgd. Daarbij geldt nog steeds dat de investeringsruimte is verminderd door de invoering door de rijksoverheid van de verhuurdersheffing, de heffing saneringssteun en de vennootschapsbelasting.  

De auditcommissie spreekt jaarlijks met de bestuurder over de opzet en werking van het interne beheersingssysteem, beleidsmatige aspecten rond de administratieve organisatie en informatietechnologie en de door de accountant opgestelde managementletter. De commissie informeert jaarlijks bij de bestuurder en de externe accountant naar belangrijke risico’s en uitstaande posities, alsmede naar de plannen om dergelijke risico’s te beheersen.

In 2019 is door de bestuurder samen met het managementteam het opstellen van prestatie-indicatoren verder geprofessionaliseerd, evenals de risicomanagementindicatoren en soft control indicatoren en verantwoording hierover in de managementrapportages, doorontwikkeling van de integrale kwartaalrapportage, aanpassing van procedures, deelname aan de Aedes benchmark, opzetten van AO/IC. Dit alles heeft meegewerkt aan een betere beheersing van de processen. De raad vindt dit een positieve ontwikkeling en zal de verdere voortgang hierin blijven monitoren.

Toezicht op verbindingen
Patrimonium kent geen dochtermaatschappijen.

De raad is nauw betrokken bij het volkshuisvestelijk beleid van Patrimonium en beoordeelt haar maatschappelijke prestaties terdege. Het verhuren aan de primaire doelgroep staat voorop. De raad ziet erop toe dat het vereiste percentage woningen blijft gehandhaafd dat primair voor de doelgroep beschikbaar is. Verder blijft de raad erop toezien dat er richting de kwetsbaren in de samenleving getracht wordt hen te helpen in een woon- en leefvoorziening.

De raad laat zich periodiek informeren over het overleg tussen de gemeente en de besturen van de Groninger woningcorporaties en ontvangt de notulen van deze overleggen. De raad heeft verder in 2019 kennisgenomen van de prestatieafspraken 2020-2024. De raad heeft er tevens kennis van genomen dat de vertegenwoordiging van de huurders (het tijdelijke bestuur GWHP) bij de afspraken betrokken is geweest. Het door Patrimonium uitgebrachte bod alsmede de gemaakte prestatieafspraken zijn door de raad van commissarissen goedgekeurd.

Klachtbehandeling
Het bestuur heeft in maart 2020 aan de raad van commissarissen verslag uitgebracht over de in 2019 behandelde klachten over Patrimonium door de Klachtcommissie Gezamenlijke Corporaties Groningen. In 2019 zijn door de commissie drie klachten met betrekking tot Patrimonium behandeld. Er is een bezwaarschrift tegen de huurverhoging behandeld en een bezwaarschrift tegen de servicekosten behandeld door de Huurcommissie. 

Toezicht op stakeholdersdialoog
De raad van commissarissen heeft kennisgenomen van een overzicht van alle stakeholders/belanghebbenden van de woningcorporatie. Dit overzicht geeft inzicht in de wijze en de frequentie waarop het bestuur overleg voert met diverse stakeholders.

Volgens de Wet op het overleg huurders verhuurders heeft het bestuur geregeld overleg met de huurdersorganisatie en de betrokken bewonerscommissies. De raad is door de bestuurder actief meegenomen in de ontwikkelingen op het gebied van huurdersparticipatie, o.a. via een themabespreking. Ook heeft de bestuurder de raad steeds geïnformeerd over het lopende juridische traject wat nog betrekking heeft op de GWHP.

De raad heeft waardering voor de wijze waarop de bestuurder (en namens hem de manager klant & maatschappij) zich heeft ingezet om in 2019 een nieuwe vorm van huurdersparticipatie te realiseren. De samenwerkingsovereenkomst tussen de HPPG (Stichting Huurdersplatform Patrimonium Groningen) en Patrimonium is op 11 december 2019 ondertekend. Een vertegenwoordiging van de raad was daarbij aanwezig. In het voorjaar van 2020 zal de raad officieel kennismaking met de nieuwe huurdersvertegenwoordiging. De insteek van de raad is om tenminste eenmaal per jaar een gezamenlijke bijeenkomst te organiseren.

Visitatie
Het is fijn dat de visitatie 2014-2017, die in 2018 is uitgevoerd en in 2019 is vastgesteld, laat zien dat Patrimonium op bijna alle onderdelen ruim voldoende heeft gepresteerd. Belanghebbenden en de visitatiecommissie waarderen Patrimonium om haar betrouwbaarheid, degelijkheid en bescheiden opstelling. Het visitatierapport en de gezamenlijke reactie van bestuur en raad zijn vindbaar op de website van Patrimonium.

In 2019 bestond de remuneratiecommissie tot 1 juli uit mevrouw Hak (voorzitter), de heer Boer (secretaris) en mevrouw Van den Hoogen. De heer Boer heeft besloten na zijn eerste termijn als RvC-lid niet voor herbenoeming te gaan, daarom bestaat per 1 juli 2019 de remuneratiecommissie nog uit mevrouw Hak (voorzitter) en mevrouw Van den Hoogen (secretaris). Er is in 2019 vijf keer vergaderd door de remuneratiecommissie.

Op 15 juli 2019 is het halfjaarlijkse voortgangsgesprek geweest met de bestuurder en op 10 december 2019 het functioneringsgesprek. Namens de remuneratiecommissie waren mevrouw Hak en mevrouw Van den Hoogen aanwezig, daarnaast was ook de voorzitter van de raad, de heer Van der Meulen, aanwezig.

De bezoldiging voor de bestuurder voor 2020 is op voorstel van de remuneratiecommissie vastgesteld, na rato tot aan zijn pensionering per 1 juni 2020 op € 168.000 voor een geheel kalenderjaar. Dit bedrag is in overeenstemming met het vastgestelde maximum van € 168.000 voor een fulltime dienst bij een corporatie in klasse F, waarmee wordt voldaan aan geldende wet- en regelgeving, met name de Wet Normering Topinkomens (WNT).

De bestuurder heeft in 2019 in het kader van permanente educatie 35,5 punten behaald. In de periode 2017 t/m 2019 is in totaal 148 PE-punten behaald, waardoor ruimschoots wordt voldaan aan de door Aedes vastgestelde norm van 108 PE-punten per 3 jaar.

De huidige bestuurder, de heer De Vries, heeft in 2019 aangekondigd dat hij per 1 juni 2020 gelet op zijn pensioengerechtigde leeftijd wil terugtreden. De remuneratiecommissie heeft een voorstel gemaakt ten aanzien van het proces van werving en selectie voor een nieuwe bestuurder. De raad heeft dit voorstel overgenomen en een werving- en selectiebureau opdracht gegeven om de raad te ondersteunen bij dit proces.

De advertentie is geplaatst op de website van Patrimonium, de website van het werving- en selectiebureau (Public Spirit), en in de dagbladen Trouw en Dagblad van het Noorden.

De selectiecommissie bestond tijdens de eerste gespreksronde uit de remuneratiecommissie en het presidium van de RvC met daaraan toegevoegd een MT-lid (adviserend). In de tweede ronde gesprekken bestond de selectiecommissie uit de volledige raad. De adviescommissie bestond uit een afvaardiging van MT, BK, OR en HPPG.

De raad heeft veel waardering voor de inzet van de leden van de adviescommissie en voor de vertrouwelijkheid tijdens de procedure. In de vergadering van 21 januari 2020 heeft de raad een voorgenomen besluit genomen ten aanzien van de benoeming van de nieuwe bestuurder. Na een positief advies van de OR en een positieve zienswijze van de minister zal de nieuwe bestuurder op 1 juni 2020 kunnen aantreden.

Het presidium, bestaande uit de voorzitter en de vicevoorzitter van de raad van commissarissen, vergaderde in 2019 zesmaal met de bestuurder. Deze zogenoemde voortgangsoverleggen worden ongeveer 14 dagen voor een reguliere vergadering van de raad gepland. Bij deze overleggen is, naast de bestuurder en het presidium, tevens de bestuurssecretaris en de controller aanwezig. Naast het voorbereiden van de agenda van de vergaderingen van de raad vond tijdens de voortgangsoverleggen ook informeel overleg plaats waarin gevraagd en ongevraagd advies wordt gegeven aan de bestuurder (de klankbordfunctie).

Profielschets
De raad van commissarissen heeft een profielschets opgesteld voor zijn samenstelling. Hierin is onder andere opgenomen dat alle leden van de raad aan een aantal algemene functie-eisen dienen te voldoen. Daarnaast is opgenomen dat in de raad diverse specifieke deskundigheden aanwezig zullen moeten zijn om het brede spectrum van de woningcorporatie te kunnen overzien. Deze profielschets maakt deel uit van het Reglement voor de raad van commissarissen en wordt jaarlijks getoetst op actualiteit. Digitalisering, HR en communicatie zijn in 2019 als aanvullende aandachtsgebieden toegevoegd aan de reeds bestaande profielen. Verder zijn enkele tekstuele wijzigingen doorgevoerd.

Rooster van aftreden en herbenoemingen
Het rooster van aftreden van de raad van commissarissen staat op de website van de woningcorporatie vermeld. Mevrouw Waanders is per 1 juli 2019 herbenoemd voor een tweede termijn van vier jaar. De heer Boer heeft afgezien van de mogelijkheid tot herbenoeming voor de periode van vier jaar en is derhalve per 1 juli 2019 afgetreden als lid van de raad.

Samenstelling in 2019
De raad van commissarissen van Patrimonium bestond per 1 januari 2019 uit zeven leden en per 1 juli 2019 uit zes leden. De raad voldoet aan een evenwichtige verdeling (man/vrouw verhouding). Per 1 januari 2019 waren de volgende personen lid van de raad:

De raad heeft in 2019 besloten om zich aan te sluiten bij de commissarispool van de VTW. Daarmee wordt voorzien in de statutaire bepaling dat sprake is van twee vervangers bij ontstentenis of belet van de gehele raad.

Nevenfuncties leden Raad van Commissarissen in 2019

Per 1 januari 2019 is de vergoeding voor de leden van de raad vastgesteld op € 11.250 op jaarbasis. De vergoeding van de voorzitter is vastgesteld op € 16.830,- op jaarbasis.

Deze bedragen liggen 10 procent onder de vastgestelde maxima voor een corporaties in klasse F, waarmee wordt voldaan aan de beroepsregel 2019 van de VTW.

Integriteit en onafhankelijkheid
Binnen de raad van commissarissen is alertheid op het onderwerp integriteit en onafhankelijkheid. Deze alertheid geldt zowel richting de bestuurder als richting de leden van de raad zelf. De voorzitter besteedt ook aandacht aan dit onderwerp in de individuele functioneringsgesprekken met de leden.

In goed overleg tussen de voorzitter, de heer Boer en de bestuurder heeft de heer Boer tijdig aangegeven niet voor herbenoeming in aanmerking te willen komen om belangenverstrengeling tussen zijn beroepsfunctie en het lidmaatschap van de raad te voorkomen.

Informatievoorziening
De raad wordt per vergadering mondeling dan wel schriftelijk geïnformeerd aangaande interne en externe ontwikkelingen. In 2019 heeft de bestuurder een WhatsApp groep aangemaakt om de raad ook tussentijds goed op de hoogte kunnen houden van actuele ontwikkelingen.

De raad laat zich ook informeren door relevante stakeholders binnen en buiten de organisatie. Dit betreffen onder andere de accountant, de OR, huurdersvertegenwoordigers, leden van het MT en de controller. De raad heeft in maart 2017 vastgelegd op welke wijze de raad zich wil oriënteren over wat er onder de gemeente, de huurders en andere stakeholders leeft. In mei 2019 heeft een afvaardiging van de raad een gesprek gehad met de wethouder Wonen. Verantwoording aan stakeholders over de wijze waarop de raad toezicht heeft gehouden vindt plaats via het jaarverslag.

Lidmaatschappen
De leden van de raad zijn alle lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW). Lidmaatschap draagt bij aan informatievoorziening en informatie-uitwisseling. Lidmaatschap betekent de verplichting om de Governancecode woningcorporaties na te leven.

Zelfevaluatie RvC
Op 9 december 2019 heeft de raad een zelfevaluatie gehouden met een extern begeleider. Evenals in 2017 werd de zelfevaluatie begeleid door mevrouw Pauw van Pava Consult. Ter voorbereiding op de zelfevaluatie van 9 december hebben de leden van de raad een vragenlijst toegezonden gekregen die mevrouw Pauw in een persoonlijk gesprek met eenieder heeft doorgenomen. Tijdens de zelfevaluatie van 9 december zijn de volgende onderwerpen aan de orde geweest:

• ontwikkeling van de RvC de afgelopen twee jaar;
• mandaat van de RvC en rolverdeling toezicht en bestuur;
• rolinvulling door de RvC en complementaire kracht;
• bestuursopvolging;
• vertrouwen versus transparantie/controle;
• ontwikkelingsfase van de RvC;
• samenstelling versus samenwerking;
• grote externe veranderingen; digitalisering, disruptie en duurzaamheid;
• anticipatie in eventuele crisissituatie;
• out-of-the-box denken om nieuwe kansen te vinden.

Uitkomst van de zelfevaluatie is dat de raad in de periode van twee jaar een aantal flinke slagen heeft gemaakt. Verder blijkt dat de raad qua samenstelling complementair is en dat de samenwerking onderling en met de bestuurder open en transparant is. Vanuit de zelfevaluatie is een aantal aandachtspunten voor verdere verdieping benoemd voor 2020:

• inwerken van de nieuwe bestuurder;
• samenstelling van de raad op termijn;
• scenarioplanning;
• voorbereiding op calamiteiten en crises.

Permanente educatie
De remuneratiecommissie heeft het afgelopen jaar een nieuw opleidingsplan opgesteld en het opleidingsplan van 2019 geëvalueerd. Het jaarbudget voor 2020 is ongewijzigd vastgesteld.

In het kader van permanente educatie hebben de commissarissen in 2019 opleidingen gevolgd. Hieronder treft u een overzicht aan van de gevolgde opleidingen en de behaalde PE-punten alsmede het totaalaantal PE-punten over de afgelopen jaren vermeld.

Excursies en overige bijeenkomsten
Op 2 oktober is een themabijeenkomst geweest samen met de RvC en de bestuurder van woningcorporatie De Huismeesters uit Groningen over het thema participatie. Gevolgd door een presentatie door de managers vastgoed van beide organisaties met als thema duurzaamheid. Dit was inmiddels de tweede maal dat in deze samenstelling een themabijeenkomst plaatsvond. Ook voor 2020 is door beide raden aangegeven dat een bijeenkomst in deze samenstelling zal worden ingepland.

Voor zover mogelijk worden bijeenkomsten van het Kennisnetwerk Noord-Nederland bezocht. De raad was in september met een grote vertegenwoordiging aanwezig bij de door Patrimonium georganiseerde netwerkbijeenkomst. Daarbij is onder andere een bezoek gebracht aan Warmtestad en aan de nieuwbouw aan de Bentismaheerd.

Overleg met de ondernemingsraad (OR)
De raad heeft zich op verschillende momenten georiënteerd op de organisatie en de relatie tussen de OR en de bestuurder. Het presidium van de raad heeft in 2019 tweemaal met de OR gesproken in afwezigheid van de bestuurder. Van beide bijeenkomsten is een verslag gemaakt. Op 14 november zijn mevrouw Waanders en mevrouw Van den Hoogen aangeschoven bij een overlegvergadering van de OR met de bestuurder.

Secretariaat
Een raad van commissarissen kan niet functioneren zonder een goed secretariaat. Ook in 2019 is de raad naar volle tevredenheid ondersteund door de bestuurssecretaris mevrouw Westhuis-Scholtens. Jaarlijks vindt een evaluatiegesprek plaats tussen het presidium van de raad en de bestuurssecretaris.

In 2019 heeft de raad vijfmaal vergaderd met de bestuurder. Deze vergaderingen zijn steeds voorafgegaan door een voorvergadering zonder bestuurder. De vergaderingen zijn voorbereid in bijeenkomsten van het presidium van de raad met de bestuurder. Daarnaast heeft de raad van commissarissen in oktober 2019 vergaderd zonder bestuurder. Van deze vergaderingen is een verslag gemaakt. De vergaderingen zijn steeds goed bezocht.

In 2019 zijn door de raad de volgende besluiten genomen:

Het is het laatste boekjaar waarvoor onze bestuurder Auke de Vries verantwoordelijk is. Langs deze weg bedanken wij hem voor zijn grote inzet voor Patrimonium en in het bijzonder voor de resultaten in het boekjaar 2019. Uiteraard geldt ook dank voor alle medewerkers voor hun inzet in 2019.

Tijdens het schrijven van dit jaarverslag heeft het coronavirus grote delen van onze aarde in zijn greep. De gevolgen voor de korte en lange termijn zijn nog niet bekend. Hoewel de mens grote invloed heeft gehad op de uitputting van deze aarde, en wij de gevolgen daarvan steeds meer ondervinden via vervuiling en klimaatverandering, geeft de huidige tijd maar weer aan hoe kwetsbaar de mens zelf is. Wij zijn broze wezens in een onzekere tijd.

Dat geloof, hoop en liefde ons kracht, wijsheid en verbondenheid mogen geven!

Namens de Raad van Commissarissen,
mr.drs. F.C.A. van der Meulen, voorzitter

Het bestuur verklaart dat Christelijke Woningstichting Patrimonium in 2019 uitsluitend werkzaam is geweest in het belang van de volkshuisvesting, zoals vastgelegd in het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting (BTIV). Dit volkshuisvestingsverslag en de jaarrekening 2019 zijn door mij vastgesteld en ik verklaar dat alle middelen in het verslagjaar 2019 zijn besteed in het belang van de volkshuisvesting.

Groningen, d.d. 27 mei 2020

ing. A. de Vries,
directeur-bestuurder

De Raad van Commissarissen verklaart hierbij kennis te hebben genomen van de door de bestuurder van Christelijke Woningstichting Patrimonium opgestelde jaarstukken 2019. De Raad van Commissarissen heeft kennis genomen van de bevindingen van EY en stelt de jaarrekening vast en verleent de bestuurder decharge voor het gevoerde beleid.

Groningen, d.d. 27 mei 2020

namens de Raad van Commissarissen

mr. drs. F.C.A. van der Meulen,
voorzitter Raad van Commissarissen